Nieuwe Chinese wet op etnische eenheid legitimeert assimilatie van Tibetanen

De derde plenaire vergadering van het 14e Nationale Comité van de Chinese Politieke Consultatieve Conferentie

Met de aanneming van de Law on Promoting Ethnic Unity and Progress op 12 maart 2026 heeft China een nieuwe juridische stap gezet in een al langer lopend beleid van culturele assimilatie. Wat door de Chinese overheid wordt gepresenteerd als een wet voor “harmonie” en “ontwikkeling”, wordt door mensenrechtenorganisaties gezien als een instrument om ideologische controle te versterken en minderheden verder te onderdrukken.

Breed juridisch kader voor repressie

Volgens Human Rights Watch biedt de wet een breed juridisch kader om bestaande repressieve maatregelen te rechtvaardigen en uit te breiden. Maya Wang, adjunct-directeur Azië bij Human Rights Watch, waarschuwt dat de wet niet werkelijk gericht is op gelijkheid, maar op het afdwingen van assimilatie. De International Campaign for Tibet stelt dat de wet een expliciete juridische breuk vormt met het principe van voorkeursbehandeling voor minderheden, zoals vastgelegd in de Chinese grondwet.

De wet verplicht niet alleen de staat, maar de hele samenleving – van scholen en bedrijven tot gezinnen – om actief bij te dragen aan een “gemeenschappelijk bewustzijn van de Chinese natie”. Critici wijzen erop dat deze vage formuleringen gebruikt kunnen worden om elke vorm van afwijkende mening als bedreiging voor “eenheid” te bestempelen.

Marginalisering van minderheidstalen

Een centraal element van de wet is de verdere marginalisering van minderheidstalen. Het Mandarijn wordt nadrukkelijk gepositioneerd als de dominante taal in onderwijs en publieke ruimte – kinderen moeten al vóór de kleuterschool het Mandarijn beheersen. In Tibet sluit dit aan bij een reeds bestaande praktijk waarin Tibetaanse kinderen op grote schaal naar kostscholen worden gestuurd waar zij voornamelijk in het Chinees worden onderwezen. Naar schatting verblijven inmiddels meer dan een miljoen Tibetaanse kinderen in dergelijke instellingen, wat grote gevolgen heeft voor de overdracht van taal en cultuur.

Ideologische vorming en extraterritoriale claims

De wet legt een sterke nadruk op ideologische vorming. Ouders en scholen worden geacht kinderen op te voeden in loyaliteit aan de staat en de Communistische Partij, terwijl het verspreiden van ideeën die als “schadelijk voor etnische eenheid” worden beschouwd, verboden wordt. Dit raakt direct aan fundamentele vrijheden zoals vrijheid van meningsuiting, religie en onderwijs.

Bijzonder zorgwekkend is dat de wet ook extraterritoriale werking claimt. De wet richt zich expliciet op buitenlandse organisaties en individuen die “handelingen plegen gericht tegen de Volksrepubliek China die etnische eenheid en vooruitgang ondermijnen”. Dit betekent dat Tibetanen en hun supporters wereldwijd onder druk kunnen komen te staan wanneer zij zich uitspreken over mensenrechtenschendingen.

Internationale kritiek

De VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten heeft zijn zorgen uitgesproken over de wet. De International Campaign for Tibet bracht de kwestie in tijdens de 61e zitting van de VN-Mensenrechtenraad in Genève. Internationale waarnemers zien de wet als de codificatie van een bredere politieke koers onder president Xi Jinping: het vervangen van culturele diversiteit door opgelegde nationale uniformiteit.

Voor Tibet is de impact bijzonder groot. De wet bouwt voort op eerdere maatregelen – zoals beperkingen op religieuze praktijken, toezicht op kloosters en de afbouw van onderwijs in de Tibetaanse taal – en geeft deze nu een expliciete wettelijke basis. Deze ontwikkeling staat op gespannen voet met internationale verdragen die China zelf heeft ondertekend, waaronder het VN-Kinderrechtenverdrag en het verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten.

De nieuwe wet onderstreept hoe urgent het is dat de internationale gemeenschap zich blijft uitspreken. Voor organisaties zoals de Tibet Support Groep Nederland betekent dit dat het werk voor bescherming van de Tibetaanse taal, cultuur en fundamentele rechten niet alleen noodzakelijk blijft, maar urgenter is dan ooit.